جنگ آمریکا با ایران بدون هیچ توافق رسمی پایان می‌یابد/ کنترل تنگه هرمز توسط ایران نباید جهان را نگران کند

رئیس شبکه راه حل های توسعه پایدار سازمان ملل متحد می گوید: من معتقدم بدون توافق رسمی، آتش بس شکننده ای بین ایران و آمریکا حاصل خواهد شد.

به گزارش سرویس بین الملل –توافق احتمالی ایران و آمریکا متنی یک صفحه‌ای شامل 14 بند است و در صورت حصول، مذاکرات برای یک دوره 30 روزه با امکان تمدید برای دستیابی به توافق جامع آغاز می‌شود.

به گزارش وال استریت ژورنال، ایالات متحده و ایران در حال همکاری با میانجی های پاکستانی هستند تا نسخه های مختلف اسناد مبادله شده در روزهای اخیر را در یک یادداشت تفاهم یک صفحه ای حاوی حدود 14 پاراگراف گردآوری کنند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اوایل روز شنبه ۱۹ مه اعلام کرد که دولت او احتمالاً اواخر امشب پاسخ ایران به پیشنهاد واشنگتن برای پایان دادن به درگیری را دریافت خواهد کرد.

ترامپ در گفت و گو با خبرنگاران در مسیر رسیدن به هلیکوپتر Marine One در محوطه کاخ سفید، در پاسخ به سوال خبرنگار CNN مبنی بر دریافت پاسخ از ایران گفت: احتمالا امشب پیامی دریافت خواهیم کرد.

رئیس جمهور آمریکا در پاسخ به این سوال که آیا تهران عمدا روند مذاکرات را کند می کند، از اظهار نظر صریح خودداری کرد و گفت: نمی دانم به زودی متوجه می شویم.

این اظهارات ساعاتی پس از آن بیان شد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا روز جمعه گفت که واشنگتن منتظر پاسخ ایران به طرح پایان دادن به جنگ است.

در این زمینه خبرنگار – با پروفسور جفری ساکس، استاد دانشگاه کلمبیا در آمریکا و از مدیران ارشد سازمان ملل گفت‌وگویی انجام داده است که در ادامه می‌خوانید.

جفری ساکس، اقتصاددان برجسته آمریکایی، تحلیلگر سیاست عمومی و یکی از تاثیرگذارترین اقتصاددانان جهان است. او دو بار توسط روزنامه تایمز به عنوان یکی از 100 رهبر با نفوذ جهان و توسط The Economist به عنوان یکی از سه اقتصاددان برتر زنده جهان معرفی شده است.

ساکس فعالیت علمی خود را در دانشگاه هاروارد آغاز کرد. او در سال 1980 به عنوان استادیار شروع به کار کرد و در سال 1982 به استادیاری ارتقا یافت. ساکس همچنین ریاست موسسه توسعه بین المللی هاروارد (1995-1999) و مرکز مدرسه کندی هاروارد برای توسعه بین المللی (1999-2002) را بر عهده داشت. او در حال حاضر استاد دانشگاه کلمبیا است.

از سال 2002 تا 2018، ساکس مشاور ویژه دبیر کل سازمان ملل بود و به سه دبیر کل متوالی (کوفی عنان، بان کی مون و آنتونیو گوترش) مشاوره می داد. او در حال حاضر به عنوان مدافع اهداف توسعه پایدار تحت نظارت آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد کار می کند. او رئیس شبکه راه حل های توسعه پایدار سازمان ملل است.

برخی منابع خبری نسبت به دستیابی به توافقی یک صفحه ای که زمینه را برای مذاکره بر سر توافق جامع هموار می کند ابراز خوش بینی کردند. امتیاز شما چیست؟

دولت ترامپ قطعاً دوست دارد ایران را از نظر نظامی شکست دهد، اما به دلیل قدرت تلافی جویانه زیاد ایران نمی تواند این کار را انجام دهد. اگر ایالات متحده تنش ها را تشدید کند، ایران می تواند هزینه های ویرانگری را بر منطقه خلیج فارس، اسرائیل و اقتصاد جهانی (از جمله اقتصاد آمریکا) تحمیل کند.

به همین دلیل است که ایالات متحده احتمالاً بدون توافق یا توافق رسمی به جنگ پایان می دهد. درگیری ممکن است بدون توافق رسمی پایان یابد و ترامپ صرفاً اعلام “پیروزی” و عقب نشینی کند.

*با وجود اختلافات اخیر بین ایران و آمریکا در تنگه هرمز، خوش بینی به توافق اولیه در حال افزایش است. آیا این درگیری ها می تواند دیپلماسی را به خطر بیندازد؟

متأسفانه، هنوز هم ممکن است همه چیز خیلی اشتباه پیش برود. واضح است که اسرائیل خواهان از سرگیری درگیری است و اسرائیل اهرم بزرگی در لابی کردن در واشنگتن دارد. ترامپ همچنین نمی‌خواهد طوری جلوه کند که در حال «بازنده شدن» جنگ است.

اما آمریکا هیچ گزینه نظامی قابل قبولی ندارد. این ترکیب از عوامل منجر به ابهام و ناهماهنگی در سیاست های ایالات متحده، عدم تمایل واشنگتن به امضای توافق نامه رسمی، عدم تعهد آمریکا به هر گونه نتیجه مذاکره و ادامه احتمال مثبت کاذب، قضاوت ضعیف و تصمیمات غیرمنطقی می شود.

* با توجه به تحولات اخیر، ایران به دنبال حفظ کنترل خود بر تنگه هرمز به عنوان یک دارایی استراتژیک است. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

به نظر من کنترل ایران بر تنگه نباید دنیا را نگران کند. ایران ترجیح می دهد که تنگه هرمز باز و فعال باشد تا زمانی که امنیت ایران تهدید نشود.

ایران ممکن است حقوق گمرکی دریافت کند، اما با توجه به خسارات سنگینی که ایران در اثر تجاوزات آمریکا و اسرائیل متحمل شده است، اخذ عوارض یک گزینه معقول است.

به طور کلی، ایران خواهان روابط خوب با سایر کشورهای حوزه خلیج فارس است، مشروط بر اینکه این کشورها میزبانی از پایگاه های نظامی آمریکا و حملات علیه ایران را متوقف کنند.

* با توجه به تحولات کنونی، کدام سناریو را بیشتر محتمل می دانید: ادامه وضعیت موجود، گسترش بیشتر جنگ یا دستیابی به توافق؟

من تمایل دارم فکر کنم که یک آتش بس شکننده بدون هیچ توافق رسمی وجود خواهد داشت. البته این فقط یک حدس و گمان از طرف من است، زیرا تردیدها بسیار زیاد است.

* گفته می شود در مورد برنامه هسته ای ایران، امکان تعلیق غنی سازی وجود دارد و پس از مدتی که هنوز مشخص نشده، ایران اجازه غنی سازی کمتر از 3.67 درصد را خواهد داشت. در مورد ذخایر غنی شده، احتمالاً در کشورهایی مانند چین یا روسیه نگهداری می شود. اگر این نکات درست باشد تا چه اندازه می تواند به حل این مشکلات کمک کند؟

من معتقد نیستم که مسائل هسته ای در این مرحله به صورت دوجانبه قابل حل باشد و راه حل واقعی ممکن است ماه ها یا حتی یک سال یا بیشتر پس از پایان مناقشه طول بکشد.

مایه تاسف است که آمریکا در حال حاضر طرف قابل اعتمادی نیست. آنها در سال 2018 از برجام خارج شدند، دهه ها جنگ حداکثری اقتصادی را به راه انداختند و دو بار در طول مذاکرات، در سال 2025 و بار دیگر در سال 2026، آشکارا به ایران حمله کردند.

من فکر می‌کنم ایران درست است که اعلام می‌کند قبل از پرداختن به مسائل هسته‌ای، ابتدا باید به جنگ پایان داد. بعدها که امنیت ملی ایران بهتر تامین شد، امکان بررسی مجدد مسائل هسته ای میسر می شود، اما در چارچوبی چندجانبه با مشارکت روسیه، چین و ایالات متحده، در نهایت شورای امنیت سازمان ملل متحد توافق را اجرا می کند – و این بار اجازه نمی دهد آمریکا از توافق تخطی کند.